Kuyruklu Yıldızın İki Kuyruğu Neden Ayrılır?

Kuyruklu yıldızın fotoğrafında bazen iki ayrı kol görülür. Biri kıvrık ve sarımsı, öteki daha düz ve mavimsi. İkisi de çekirdeğin dumanı değildir. Çekirdek küçük, koyu ve buzlu bir gövdedir. Kuyruk, Güneş'e yaklaşınca bu gövdeden ayrılan maddenin ışığa ve rüzgâra verdiği cevaptır. Halley'in çekirdeğinin ne kadar mütevazı olduğu geri dönüş yazısında durur. Kuyrukların ayrılması ise başka bir fiziktir.

Önce saç, sonra kuyruk

Güneş'e yaklaşan buz ısınır ve gaz çıkarır. Gaz, tozu da sürükler. Çekirdeğin çevresinde oluşan bu buluta saç ya da koma denir. Kuyruk, komanın Güneş'in etkisine göre uzamış hâlidir. Saç ile kuyruğu aynı şey sanmak, bir ocağın dumanını ile ocağın kendisini bir saymaktır.

Çekirdek her zaman oradadır. Görkemli kuyruk ise yörüngenin iç kesiminde belirginleşir. Uzaklarda kuyruk söner. Sönmesi, cismin yok olduğu anlamına gelmez. Isının yetmediği anlamına gelir.

Toz kıvrılır

Toz taneleri Güneş ışığının basıncıyla dışarı itilir. Aynı anda kendi yörüngelerinde kalmaya da çalışırlar. İki etki birden çalışınca toz, çekirdeğin çizdiği yolun gerisinde kıvrık bir iz bırakır. İz, tren dumanı gibi tam olarak hareketin tersine de uzamaz. Işığın ittiği yön ile yörüngenin yönü yarışır. Kıvrım, bu yarışın şeklidir.

Toz, Güneş ışığını saçtığı için çoğu zaman sarımsı görünür. Renk, her fotoğrafta aynı çıkmak zorunda değildir. Poz ve filtre tonu değiştirir. Yine de toz kuyruğu, iyon kuyruğundan daha geniş ve daha kıvrık durur.

İyon Güneş'in tersine bakar

Gazın bir kısmı elektron kaybeder ve iyonlaşır. Güneş'in savurduğu yüklü parçacık rüzgârı ve onun taşıdığı manyetik alan, bu iyonları süpürür. İyon kuyruğu bu yüzden neredeyse dümdüz, Güneş'in tersi yönünde uzar. Renk çoğu zaman mavidir, çünkü belirli moleküller o dalga boyunda ışır.

İki kuyruk aynı anda farklı yönlere bakabilir. Toz yörüngeyi izler, iyon Güneş'i işaret eder. Fotoğrafta bir çatal görülmesi bir hata değildir. İki kuvvetin iki ayrı maddeye uygulandığı anlamına gelir. 1986'da çekirdeğin yanından geçen araç, bu ayrımı yerden bakınca seçilemeyen ölçekte de gösterdi. Sondaların yol hesabı kütleçekimi sapanı yazısında başka bir sorudur. Burada yeterli olan, kuyruğun çekirdekten ayrı ölçülebilmesidir.

Kuyruk önden de gidebilir

Kuyruk, hareketin arkası demek değildir. İyon kuyruğu Güneş'ten uzağa bakar. Kuyruklu yıldız Güneş'ten uzaklaşırken bu yön, gidiş yönünün önüne düşebilir. Kuyruk o zaman çekirdeğin önünde gider. Tren dumanı benzetmesi burada kırılır. Duman hareketin arkasına savrulur. İyon kuyruğu ise Güneş'in rüzgârına göre dizilir.

Bu yüzden bir haber, kuyruk arkada diye yazıyorsa yönü sormak gerekir. Hangi kuyruk, Güneş nerede, cisim yaklaşıyor mu yoksa uzaklaşıyor mu. Üçü yoksa resim güzel, yön eksik kalır.

Sık sorulan sorular

İki kuyruk aynı maddeden mi yapılır?

Hayır. Biri toz, öteki iyonlaşmış gazdır. Tozu ışık basıncı kıvırır. İyonu Güneş rüzgârı Güneş'ten uzağa süpürür.

Kuyruk her zaman arkada mıdır?

Hayır. İyon kuyruğu Güneş'in tersine bakar. Cisim Güneş'ten uzaklaşırken bu yön, gidişin önüne düşebilir.

Kuyruk çekirdeğin boyu mudur?

Hayır. Çekirdek kilometreler ölçeğindedir. Kuyruk, ondan ayrılan gaz ve tozun uzamış hâlidir. Milyonlarca kilometre sürebilir. Sürmesi, çekirdeğin o kadar büyük olduğu anlamına gelmez.